Een domeinnaam: de vorm, de inhoud en de regels

Een domeinnaam: hoe ziet die eruit?

Een domein is voor veel mensen hun eigen plek op internet. Die plek heeft natuurlijk een eigen naam: de internet domeinnaam. Om even gelijk een idee te krijgen waar we over praten een paar voorbeelden van domeinnamen:

• nu.nl
• willems.126.nl
• google.com
• degrootstenederlanderallertijden.nl
• domein-registratie-gids.nl

Dat is een vertrouwde vorm: die domeinnamen herkennen we vooral als onderdeel van een site-adres, zoals www.nu.nl of www.degrootstenederlander.nl. Bij vergissing worden die site-adressen vaak domeinen genoemd, maar officieel zit het 'www.'-deel niet in de domeinnaam. Het domein waaronder deze pagina valt, heet dus officieel: domein-registratie-gids.nl.

Een paar dingen vallen gelijk op aan dat korte lijstje met domeinnamen:

• Er zit een achtervoegsel achter de inhoudelijke naam en dat kan blijkbaar verschillen: bijvoorbeeld .nl of .com.
• Het inhoudelijke deel van de naam mag blijkbaar allerlei vormen hebben: kort, lang, aan elkaar geschreven, met verbindingsstreepjes, met meerdere woorden tussen punten.
• Als je 'www.' voor de domeinnaam zet, heb je een website-adres. En zou je er een @ voor zetten en de juiste naam, dan heb je een e-mail adres. Bijvoorbeeld: contact@domein-registratie-gids.nl.

Op een paar van die punten gaan we even in.

Domeinnaam is opgebouwd uit onderdelen

Een domeinnaam is opgebouwd uit stukjes (termen) die elk door een punt afgescheiden zijn van de rest van de naam. Die opbouw is niet willekeurig, maar toont een hierarchie. Neem bijvoorbeeld de website www.bestuur.fchoofddorp.nl:

• Het achtervoegsel (de extensie) is '.nl'. Dit geeft aan dat de site op een Nederlandse computer staat. Dat korte achtervoegsel heet overigens het Top Level Domein (TLD). Verderop in dit artikel komen die extensies uitgebreider aan bod.
• Daarvóór staat de naam 'fchoofddorp', ofwel het 'fchoofddorp'-gebied binnen dat grotere NL-internetgebied. Dit is het secundaire niveau, ofwel het 'Second Level Domein' (SLD).
• Dat 'fchoofddorp'-domein blijkt heel wat informatie te bevatten. Om daar orde in te houden zijn er subdomeinen opgezet. 'Bestuur' is er één, naast andere subdomeinen zoals misschien: Supporters, 1eElftal of Tickets.
• Helemaal vooraan staat in de praktijk vaak een voorvoegsel. Bekende varianten zijn: www., ftp. of een e-mail aanduiding (willems@). Het geeft aan hoe de informatie uitgewisseld zal worden en op welke server ze staat. Zo betekent:
  • WWW dat er een site getoond moet worden;
  • FTP dat er files gedownload of geupload moeten worden en
  • @ dat er een e-mail adres verwacht wordt.

  Het voorvoegsel is in feite een derde niveau. Het zit niet in de domeinnaam zelf, want zowel www.weeronline.nl als ftp.weeronline.nl als schippers@weeronline.nl verwijzen allemaal naar hetzelfde domein: weeronline.nl.

Kortom: als je de domeinnaam 'van rechts naar links' leest, volgt na elke punt een verdere inperking. Zou je je eigen woonadres op zo'n hierarchische manier opschrijven, dan kreeg je bijvoorbeeld: huisnummer.straat.gemeente.nl of huisnummer.postcode.nl.

De extensie in de domeinnaam

In de domeinnaam zit altijd een extensie (.nl, .be, .com, .net etc.). Globaal zijn er daarvan twee soorten:

• Een achtervoegsel van twee letters. Dat verwijst altijd naar een land (nl: Nederland, be: België, de: Duitsland etc.) en heeft de prozaïsche naam country code Top Level Domeinen (afgekort: ccTLD)
• Een achtervoegsel van drie of meer letters, zoals .com, .org of .info. Het gaat hier om in totaal momenteel veertien categorieën waartoe een internet domein kan behoren. Zo'n extensie heeft een generiek Top Level domein (gTLD)), waarbij 'generiek' betekent: algemeen/niet specifiek.

Landdomeinnamen

Een landen-extensie laat vaak zien waar een bedrijf, organisatie of andere site-houder gevestigd is. Maar zeker weet je het nooit, want voor diverse extensies geldt dat je niet in dat land gevestigd hoeft te zijn. Dus kan bijvoorbeeld het tv-programma Netwerk een website www.netwerk.tv hebben. Dat achtervoegsel heeft in werkelijkheid niets te maken met televisie, maar slaat op het eilandje Tuvalu: een Ocenanisch staatje dat snel populair werd met z'n domein-extensie .tv (evenals buur-eilandjes Niue met .nu en Tonga met .to).

Een aantal bekende landen-extensies:

• be (België)
• de (Duitsland)
• fr (Frankrijk)
• uk (Verenigd Koninkrijk)
• es (Spanje)
• it (Italië)
• us (VS)

Generieke domeinnamen

Er zijn momenteel (dec. 2004) veertien categorieën:

• com (commercieel)
• org (niet-commerciële organisaties)
• net (voorlichting, providers)
• gov (government)
• edu (onderwijs)
• mil (defensie)
• int (internationale instellingen)
• info (algemeen)
• biz (kleinere bedrijven)
• aero (luchtvaart)
• coop (coöperaties)
• museum (musea)
• name (individuen)
• pro (erkende professionals, zoals doktoren, juristen, accountants)

Ergens in 2005 komt daar hopelijk een vijftiende bij: .eu (europa).

Er is maar één instantie ter wereld (ICANN) die bepaalt welke generieke Top Level Domeinen er bestaan of bijkomen. De logica is daarbij soms wat ver te zoeken: zijn er bijvoorbeeld zó veel musea dat dat een eigen extensie rechtvaardigt? In praktijk blijkt vooral de lobby (zoals de luchtvaart bij .aero) de doorslaggevende factor. Momenteel wordt er sterk gelobbied voor een speciale extensie voor mobiel internet (.mob of .mobile bijvoorbeeld).

Vrij kiezen uit extensies?

Het blijkt wel uit het bovenstaande dat de extensies alleen maar een vage aanduiding geven van de inhoud van een domein. Dat wordt nog versterkt doordat elke toekomstige domeinhouder over het algemeen behoorlijk vrij is in de keuze van een extensie. Alleen voor bepaalde extensies, zoals .gov, .edu en .mil en een aantal landen-extensies zijn er duidelijke voorwaarden. De beperking zal er dus meer in liggen dat je als site-houder niet verkeerde verwachtigen wilt wekken bij je bezoekers.

Wat mag er allemaal in een domeinnaam?

Vóór de extensie staat het inhoudelijke deel van de domeinnaam (bijvoorbeeld een bedrijfsnaam) en daar gaat het natuurlijk vooral om. Er zijn maar weinig beperkingen voor dit deel van de domeinnaam. Toch gelden er een paar regels. Voor nl-domeinen zijn de belangrijkste:

• Toegestane tekens zijn alle letters en cijfers en het minteken.
• Niet toegestaan zijn dus alle andere tekens, zoals &, +, !, %, _ e.d. Ook kun je geen trema's en accenttekens in nl-domeinnamen gebruiken. Wel wordt momenteel internationaal geprobeerd om nieuwe afspraken voor 'vreemde tekens' te ontwikkelen. Binnen Nederland willen vooral de Friezen dit heel graag.
• Het minteken mag niet direct voor of achter een punt staan.
• Domeinnamen mogen niet in strijd zijn met de openbare orde en goede zeden.
• De domeinnaam moet minimaal twee en maximaal 63 tekens lang zijn (dus 'volzinnen' zijn mogelijk).
• De domeinnaam moet minimaal één letter bevatten.

En nog even voor de helderheid:

• Vanaf november 2000 zijn algemene benamingen of soortnamen als domeinnaam toegestaan. Dus atletiek.nl of tulp.nl mag.
• Er is geen onderscheid tussen kleine letters en hoofdletters. FCHoofddorp.nl verwijst naar hetzelfde domein als bijvoorbeeld fcHoofddorp.nl.

Verder zijn er technische voorschriften, met name voor de nameservers (de computers die een domeinnaam vertaalt in een IP-adres). Maar normaal gesproken kun je die zorg gerust overlaten aan de provider via wie je een domein registreert.

Voor de duidelijkheid: de regels voor een domeinnaam variëren per extensie. Voor de landen-extensies hebben de landen zelf het voor het zeggen.

Twee soorten nl-domeinnamen

We zitten in Nederland overigens nog met de gevolgen van een paar oude, strakke naamgevingsregels van de Stichting Internet Domeinregistratie Nederland (SIDN), de club die uiteindelijk alle namen in het Top Level Domain .nl verdeelt. Die erfenis komt er op neer dat er twee soorten nl-domeinnamen zijn: de 'normale' nl-domeinen en de persoonsdomeinen. Tot januari 2003 kon een particulier namelijk alléén een persoonsdomeinnaam registreren die er als volgt uitzag: eigennaam.xxx.nl, bijvoorbeeld rdebruin.812.nl. Naam en cijfers mocht je zelf kiezen.

Het bleek een weinig gelukkige constructie: maar weinigen wilden zo'n extra, onnodige en lelijke cijfercode achter de natuurlijk mooie eigen naam. Omdat je bovendien maar 1 domeinnaam mocht registreren, weken particulieren massaal uit naar andere achtervoegsels (topdomeinen), zoals .com, .org, .nu etc.

Sinds januari 2003 heb je als particulier echter de vrije keuze uit een persoonsdomein of een 'normaal' domein, ofwel uit bijvoorbeeld hansdekort.431.nl, hansdekort.nl of bestevoetballer.nl. Dat betekent in de praktijk qua populariteit de doodsteek voor de persoonsdomein-variant.

 

Al met al zijn er momenteel meer dan een miljoen nl-domeinnamen actief. Niet gek, maar Nederland was dan ook het eerste land buiten de VS dat officieel de zeggenschap kreeg over een eigen top level domeinnaam.